Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi ne kadardır?
Şikâyete bağlı suç ne demektir?
Ceza hukukunda kural, suçların Cumhuriyet savcısı tarafından re'sen (kendiliğinden) soruşturulmasıdır. Yani bir suçun kovuşturulması için çoğu zaman mağdurun şikâyeti şart değildir. Ancak kanun bazı suçlar bakımından bunun istisnasını getirir: bu suçların soruşturulması ve kovuşturulması, yetkili kişinin şikâyette bulunmasına bağlıdır. Bir suçun şikâyete bağlı olduğunu ancak ilgili kanun maddesinde açıkça bunun belirtilmiş olmasından anlarız.
Bu ayrım pratikte kritiktir. Şikâyete bağlı bir suçta mağdur harekete geçmezse, devlet çoğunlukla kendiliğinden dava açmaz. Bu nedenle sürenin ne zaman başladığını ve ne kadar olduğunu bilmek doğrudan hak kaybını önlemeyle ilgilidir.
Yasal dayanak
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu süre, mağdurun fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar ve zamanaşımı süresini geçemez.
Aynı madde, şikâyetten vazgeçme ve vazgeçmenin sonuçlarını da düzenler. İştirak hâlinde işlenen suçlarda, bir fail hakkındaki vazgeçmenin diğerlerini de kapsayabileceği kabul edilir.
Altı aylık süre ne zaman başlar?
En sık yapılan hata, süreyi suçun işlendiği tarihten saymaktır. Oysa kanun net bir başlangıç anı belirler: süre, mağdurun iki şeyi birden öğrendiği gün işlemeye başlar.
1) Fiilin öğrenilmesi
Mağdurun, kendisine karşı işlenen fiilden haberdar olması gerekir. Fiil henüz bilinmiyorsa süre başlamaz.
2) Failin kim olduğunun öğrenilmesi
Fiili bilmek tek başına yetmez; mağdurun failin kimliğini de öğrenmiş olması gerekir. Örneğin fiilden hemen haberdar olunsa bile failin kim olduğu aylar sonra öğreniliyorsa, altı aylık süre failin öğrenildiği günden itibaren başlar.
Bu iki koşul birlikte gerçekleştiğinde saat işlemeye başlar. Ancak her hâlde bu süre, o suç için kanunda öngörülen dava zamanaşımını aşamaz: fiili ve faili çok geç öğrenseniz dahi, zamanaşımı dolmuşsa şikâyet artık sonuç doğurmaz.
Süre kaçırılırsa ne olur?
Şikâyete bağlı bir suçta altı aylık süre içinde şikâyet edilmezse, o suç hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu, ağır bir sonuçtur; çünkü esasen haklı olan mağdur, yalnızca süreyi kaçırdığı için ceza yargılamasını harekete geçiremeyebilir. Bu yüzden şikâyete bağlı olduğunu düşündüğünüz bir olayda, öğrenme anını ve altı aylık süreyi kayıt altında tutmak yerinde olur.
Şikâyetten vazgeçme
Şikâyete bağlı suçlarda, süreç başladıktan sonra şikâyetten vazgeçmek mümkün olabilir ve bu, davanın düşmesine yol açabilir. Ancak vazgeçmenin geçerliliği ve sonuçları somut olaya, aşamaya ve suçun niteliğine göre değişir. Birden fazla failin bulunduğu hâllerde vazgeçmenin kapsamı da ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle vazgeçme kararı vermeden önce sonuçlarını netleştirmek önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
- Şikâyet süresi ne zaman başlar?
- Suçun işlendiği tarihte değil, mağdurun hem fiili hem de failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren başlar. İkisi birlikte öğrenilmeden altı aylık süre işlemeye başlamaz.
- Altı aylık şikâyet süresi kaçırılırsa ne olur?
- Şikâyete bağlı suçlarda süre geçirilirse artık soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu nedenle süreye dikkat etmek gerekir.
- Her suç şikâyete bağlı mıdır?
- Hayır. Kural, suçların re'sen soruşturulmasıdır. Bir suçun şikâyete bağlı olması için kanunda açıkça belirtilmesi gerekir.
- Şikâyetten vazgeçilebilir mi?
- Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçmek mümkün olabilir ve davanın düşmesine yol açabilir; sonuçları somut olaya göre değerlendirilir.
- Şikâyet süresi zamanaşımını aşabilir mi?
- Hayır. Fiili ve faili geç öğrenseniz bile şikâyet, suç için öngörülen dava zamanaşımını geçemez.
Son güncelleme: 21.07.2026